Kas adlarının Latincesi ve Türkçesi, wger’deki 15 kas

Açık kaynaklı wger egzersiz veritabanı vücudu yalnız 15 kas kaydıyla anlatır ve bu kayıtların ana adı Latincedir. API’nin kas listesinde her kaydın üç bilgisi var: Latince ad (name), kısa İngilizce etiket (name_en) ve kasın vücudun ön yüzünde mi arka yüzünde mi çizildiğini söyleyen bir işaret (is_front). 15 kasın 8’i ön yüzde, 7’si arka yüzde. Beş kaydın İngilizce etiketi ise boş bırakılmış: testere kası, trapez, brakiyalis, dış yan karın kası ve soleus.

Bu sitedeki hareket sayfalarında gördüğünüz Türkçe kas adları bu Latince kayıtların karşılığıdır. Aşağıda önce tam listeyi, sonra adların ne anlama geldiğini, en sonda da listenin neyi kapsamadığını anlatıyoruz. Veri 20 Ekim 2026 tarihli.

15 kasın listesi

Listenin sırası wger’deki kayıt numarasıdır (1’den 15’e). Her kasın kütüphanedeki hareketlerini kaslar sayfasından açabilirsiniz.

Adlar ne anlatıyor

Latince kas adlarının çoğu ya kasın biçimini ya bulunduğu yeri ya da kaç başla başladığını söyler. Kaynakta gördüğümüz açıklamaları şöyle derledik.

Biceps brachii. Wikipedia’ya göre “kolun iki başlı kası” anlamına gelir. Aynı sayfada küçük bir dil bilgisi notu da var: Latince sıfatın doğru çoğulu bicipites olsa da İngilizcede biceps hem tekil hem çoğul kullanılır. Arka uyluktaki biceps femoris de aynı “iki başlı” kökünü taşır; ikincisi kolda değil uyluk kemiğindedir.

Triceps brachii ve quadriceps femoris. Aynı mantığın devamı. Wikipedia, quadricepsin adının “uyluk kemiğinin dört başlı kası” anlamındaki Latinceden geldiğini yazıyor ve dört başı sayıyor: rectus femoris, vastus lateralis, vastus medialis, vastus intermedius. Bunlardan yalnız rectus femoris leğen kemiğinden başladığı için kalçayı da büker. wger bu dört başı tek kayıtta toplar.

Serratus anterior. Wikipedia adın Latince serrare yani “testereyle kesmek” fiilinden geldiğini, bunun kasın dişli görünümüne işaret ettiğini yazıyor. Anterior ise kasın vücudun ön tarafında olduğunu söyler. Türkçedeki “testere kası” adı bu yüzden birebir çeviridir. Kas kürek kemiğini göğüs kafesinin çevresinde öne çeker ve göğüs kafesine yaslı tutar; yumruk atarken kürek kemiğini öne sürdüğü için “boksör kası” diye de anıldığı aynı sayfada geçiyor.

Latissimus dorsi. Wikipedia’ya göre “sırtın en geniş kası” demektir; latissimus en geniş, dorsum sırt anlamına gelir. Türkçedeki “geniş sırt kası” adı da buradan.

Trapezius. Wikipedia kasın yamuk (trapez) biçimine benzediği için bu adı aldığını yazıyor. Tarihte cucullaris adıyla da anılmış. Üst lifleri kürek kemiklerini kaldırır, orta lifleri omurgaya doğru çeker, alt lifleri döndürüp aşağı indirir. Pilates derslerindeki “omuzlarınızı kulaklarınızdan uzaklaştırın” yönergesi de kürek kemiğini aşağı indirmeyi, yani alt liflerin işini ister.

Soleus. Wikipedia adın Latince solea, yani “sandalet” sözcüğünden türediğini yazıyor. Baldır kası (gastrocnemius) ile birlikte bazı anatomistlerce tek kas sayılır ve bu ikiliye triceps surae denir. Aynı kaynağa göre soleus, diz bükülüyken topuğu kaldırmada en etkili kastır; gastrocnemius uyluk kemiğinden başladığı için diz bükülünce çekişi azalır. wger bu iki kası ayrı kayıt olarak tutar.

Gluteus maximus. Kenhub bu kası üç kalça kasının hem en büyüğü hem en yüzeydeki olarak tanıtıyor; adındaki maximus da buna denk düşer. Kenhub’ın kalça kasları sayfası bu bölgede dört kas sayar: gluteus maximus, gluteus medius, gluteus minimus ve tensor fasciae latae.

Rectus abdominis. Kenhub’a göre kasın alt ucu kasık kemiğine, üst ucu göğüs kemiğinin alt çıkıntısına ve 5–7. kaburga kıkırdaklarına bağlanır; ana işi gövdeyi öne bükmektir. Karnın ön yüzündeki “altı kare” görünümü de kası enine bölen üç tendon çizgisinden gelir. Kenhub bu çizgilerin birini göbek hizasında, birini göğüs kemiğinin ucunda, birini de ikisinin ortasında gösteriyor.

İki İngilizce etiket dar anlamlı

wger’in İngilizce etiketleri bazı kayıtlarda Latince addan daha geniş bir alanı anlatıyor gibi durur. Bu fark hareket sayfalarını okurken yanıltabilir.

• Shoulders → Anterior deltoid. Etiket “omuzlar” diyor, ama Latince kayıt yalnız deltoid kasının ön bölümüdür. Orta ve arka deltoid için ayrı kayıt yok. Bu yüzden yana kaldırma hareketleri de bu kayda yazılır; örneğin “Lateral Raises” (348) kaydının tek birincil kası ön omuzdur.
• Hamstrings → Biceps femoris. Etiket arka uyluk grubunun tamamını anlatır; Latince kayıt ise o gruptaki tek bir kastır. wger bu kaydı fiilen bütün arka uyluk için kullanıyor. Sitede “arka uyluk kası” demeyi bu yüzden seçtik.

Aynı şey baldırda tersine işler: “Calves” etiketi yalnız gastrocnemiusa verilmiş, soleus ayrı ve etiketsiz duruyor.

Kütüphanede olmayan kaslar

wger’in kas listesi 15 kayıtla sınırlı ve bazı tanıdık adlar bu listede yok. API listesini tek tek kontrol ettik; şunlar kayıtlı değil:

• Gluteus medius ve gluteus minimus. Kenhub’ın aynı sayfasında, orta kalça kasının uyluğu yana açtığı ve içe döndürdüğü, yürüyüşte leğeni dengede tuttuğu yazıyor. Kütüphanede bu kasa ait kayıt olmadığı için yana açma hareketleri ya büyük kalça kasına yazılmış ya da kassız bırakılmış. “Seated Hip Abduction” (1672) büyük kalça kasıyla işaretli; “Side Lying Hip Abduction” (1202) ile “Abduction while standing” (1096) kayıtlarında hiç birincil kas yok.
• İç uyluk kasları (adduktorlar). “Seated Hip Adduction” (12) birincil kas olarak büyük kalçayı gösteriyor; “Copenhagen Adduction Exercise” (1605) büyük kalça ve ön uyluğu.
• Derin karın kasları. Transversus abdominis ya da iç yan karın kası kayıtlı değil. Pilates derslerinde sık geçen “merkez” (powerhouse) kavramı tam da bu derin kasları içerir; terimin anlatımı pilates terimleri sözlüğünde.
• Kalça bükücüleri ve omurga dikleştiricileri. İliopsoas ve erector spinae de listede yok. Sırt üstü bacak kaldırma kayıtları (ör. “Leg Raises, Lying”, 377) düz karın kasına yazılmış. Sırtı dikleştiren hareketler ise dağınık: “Hyperextensions” (301) trapeze, “Superman” (636) büyük kalça ve geniş sırta bağlanmış; “Lower Back Extensions” (1348) kaydında hiç kas yok.

Bunun veriye yansıması ölçülebilir. wger verisinde (20 Ekim 2026) 932 kaydın 162’sinde hiç birincil kas yok; 151’inde ne birincil ne yardımcı kas işaretli. Kalça hareketlerindeki bu boşluğu köprü ve istiridye ailesi yazısında hareket hareket ele aldık.

Birincil ve yardımcı kas sayıları

Her wger kaydında iki kas alanı vardır: hareketin asıl çalıştırdığı kaslar (birincil) ve ona eşlik edenler (yardımcı). Aynı kas bir hareketin birincil, başka bir hareketin yardımcı kası olabilir. Aşağıdaki sayılar 932 kayıt üzerinden.

İki kas dikkat çekiyor. Brakiyalis ve testere kası, birincil olduklarından daha çok kayıtta yardımcı olarak geçiyor. Bu iki kas genellikle başka bir hareketin içinde çalışır: brakiyalis çekişlerde pazının yanında, testere kası plank ve şınavda kürek kemiğini yerinde tutarken. Testere kası sayfasında bu kayıtların listesi var.

Hareket sayfasını okurken

Bir hareketin sayfasında “birincil” bölümünde gördüğünüz kas, wger topluluğundan bir katkıcının o hareket için işaretlediği kastır. Bu bir anatomi ölçümü değil, bir etiketlemedir; aynı hareketin iki farklı kaydı farklı kaslarla işaretlenmiş olabilir. Yukarıda saydığımız eksik kaslar yüzünden de bazı hareketler, asıl çalıştırdığı kas listede olmadığı için en yakın kayda yazılır. Kendi durumunuz için bir hareketin kas etkisini netleştirmek isterseniz anatomi kaynaklarına ya da bir fizyoterapiste başvurmak daha doğru olur.