Açık kaynaklı wger egzersiz kütüphanesindeki 932 kaydın hepsinin İngilizce adı var. Türkçe adı olan kayıt sayısı ise 31 (veri 20 Ekim 2026). Ev egzersizi videolarında, telefon uygulamalarında ve spor salonu programlarında hareket adlarının çoğunlukla İngilizce kalmasının bir nedeni de bu: Türkçe karşılıklar ya hiç yazılmamış ya da her kaynakta başka türlü yazılmış.
Bu yazıda önce wger’deki dil dağılımını, sonra Türkçe adların nasıl bir tablo çizdiğini, TDK sözlüğünün hangi spor sözcüklerini tanımladığını ve İngilizce adlarda en çok tekrar eden kelimeleri anlatıyoruz.
wger hangi dillerde ad taşıyor
wger’in GitHub sayfasındaki tanıtım metni, uygulamanın topluluk tarafından Weblate üzerinden çevrildiğini yazıyor. Weblate, gönüllülerin bir yazılımın metinlerini kendi dillerine çevirdiği açık bir platform. Egzersiz adları da aynı gönüllü emeğiyle ekleniyor; hangi dilde kaç ad olduğu tamamen o dilde çalışan kişilerin sayısına bağlı.
20 Ekim 2026 itibarıyla 932 kayıttan kaçının hangi dilde adı olduğu:
| Dil | Adı olan kayıt |
|---|---|
| İngilizce | 932 |
| İspanyolca | 645 |
| Almanca | 636 |
| Fransızca | 584 |
| İtalyanca | 140 |
| Ukraynaca | 121 |
| Portekizce | 66 |
| Çekçe | 51 |
| Felemenkçe | 49 |
| Arapça, Yunanca, Endonezce, Çince | 48’er |
| Türkçe | 31 |
| Hırvatça | 31 |
Bunların altında İbranice 22, Rusça 10, Lehçe 4, Farsça ve İsveççe 3’er, Esperanto 2, Azerbaycan Türkçesi 1 kayıtla geliyor. Türkçe, İngilizce dahil 22 dil arasında Hırvatçayla birlikte 14. sırada. İngilizce dışındaki ilk üç dil kayıtların yaklaşık üçte ikisine ad vermişken Türkçe, kayıtların yaklaşık 30’da birini karşılıyor.
31 Türkçe adın içinde ne var
Sayı ilk bakışta göründüğünden de küçük. 31 kaydın 12’si, altı hareketin sağ ve sol tarafı için açılmış ayrı kayıtlardan oluşuyor: yan plank, tabanca çömelmesi (pistol squat), tek bacak baldır kaldırma, yana tek bacaklı çömelme, Bulgar tek bacaklı çömelmesi ve tek bacaklı çömelme. Örneğin wger’de “Yan plank hareketi (sol)” ve “Yan plank hareketi (sağ)” iki ayrı kayıt. Her hareketi bir kez sayarsanız Türkçe adı olan farklı hareket sayısı 25’e iniyor.
Adların bir kısmı İngilizceden kelime kelime aktarılmış ve hareketi Türkçe okura anlatmıyor:
| İngilizce | wger’deki Türkçe ad |
|---|---|
| Floor dips | Yere dalma |
| Pistol Squat | Tabanca durumunda çömelme (sol) |
| Mountain climbers | Dağ tırmanışı |
| High knees | Yüksek dizler |
“Dip” İngilizcede dirsekleri bükerek gövdeyi aşağı indirmeyi anlatır; “dalma” bu anlamı taşımaz. Sitemizde aynı kaydı yerde dips adıyla, İngilizce sözcüğü koruyarak yazdık. “Mountain climber” ise plank duruşunda dizleri sırayla göğse çekmektir; adındaki dağ, hareketin görüntüsünü anlatan bir benzetmedir.
Bazı adlarda wger’in Türkçesi ile bizim tercihimiz ayrılıyor. “Crunches” wger’de “Yarım mekik”, bizde “Kısa mekik (crunch)”. “Lunges” wger’de “Lunge hareketi”, bizde “Öne hamle (lunge)”. “Kneeling kickbacks” wger’de “Diz çöküp geri tepme”, bizde “Dört ayakta geri tekme”. İkisi de doğru sayılabilir; birini seçip her yerde aynı adı kullanmak, aramada ve konuşmada karışıklığı azaltır.
TDK sözlüğü hangi spor sözcüklerini tanıyor
Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlük’ü birkaç egzersiz sözcüğünü madde olarak veriyor. Hangisinin hareket, hangisinin alet adı olduğu çevirilerde sık karışıyor.
Mekik. Sözlükte dört anlamı var: dokuma tezgâhındaki mekik, oya mekiği, uzay gemisi ve üçüncü anlam olarak “Genellikle karın kaslarının güçlendirilmesi için yapılan beden hareketi”. Yani mekik TDK’da bir hareket adı olarak kayıtlı. İngilizcedeki “sit-up” ile “crunch” arasındaki ayrımı TDK yapmıyor; Türkçede bu yüzden “tam mekik” ve “kısa mekik” gibi niteleyiciler kullanılıyor.
Şınav. TDK’nın tanımı adım adım bir tarif gibi: yüzüstü yere uzanıp eller omuz açıklığında yere dayanarak, ayak parmakları üzerinde, bel ve dizler bükülmeden dirseklerin indirilip kaldırılmasıyla yapılan beden hareketi. Bel ve dizlerin bükülmemesi tanımın parçası; sitemizdeki şınav sayfası da bu duruşu anlatıyor, dizlerin yerde kaldığı sürüm ayrı bir kayıt olarak “diz üstü şınav” adını taşıyor.
Barfiks. Burada çeviri sık şaşıyor. TDK’ya göre barfiks bir hareket değil, bir jimnastik aracı: 1–1,5 m yüksekliğinde, kendi ağırlığınızı yukarı çekmenizi sağlayan çubuklu alet. Sözcüğün kökeni Fransızca “barre fixe”, yani sabit çubuk. İngilizcedeki “pull-up” hareketine gündelik dilde “barfiks çekmek” deniyor; bu kullanım yaygın ama sözlükteki madde aletin kendisini tanımlıyor. Sitemizde ekipman sayfasını bu yüzden barfiks barı diye adlandırdık.
Hamle. TDK’da bu sözcüğün egzersiz anlamı yok. Sözlük “İleri atılma, saldırma”, satrançta ve damada taş sürme gibi anlamlar veriyor. “Lunge” için Türkçe kaynaklarda “hamle” denmesi, öne atılma anlamından gelen bir benzetme. Sözlükte karşılığı olmadığı için sitemizdeki öne hamle sayfasının adına İngilizce sözcüğü ayraç içinde ekledik; hareketi “lunge” diye arayan okur da aynı sayfayı bulabilsin diye.
İngilizce adlarda en sık geçen kelimeler
Bir hareketin adını hiç duymamış olsanız bile, adı oluşturan kelimelerden ne yapılacağını çoğu zaman çıkarabilirsiniz. wger’deki 932 adı kelimelerine ayırıp her kelimenin kaç kayıtta geçtiğini saydık (tekil ve çoğul birlikte; şınav için “push-up”, “push up” ve “pushup” yazımları birlikte):
| Kelime | Geçtiği kayıt | Ev seçeneği |
|---|---|---|
| press | 75 | 2 |
| curl | 66 | 3 |
| stretch | 65 | 55 |
| squat | 54 | 20 |
| raise | 54 | 13 |
| row | 45 | 4 |
| push-up | 28 | 21 |
| extension | 26 | 5 |
| pull-up, chin-up | 18 | 6 |
| lunge | 17 | 8 |
| fly | 16 | 0 |
| plank | 15 | 14 |
| deadlift | 15 | 0 |
Son sütunu sayarken kayda girilen ekipmanın yalnız vücut ağırlığı, mat, Swiss ball ve lastik bant arasından olmasını aradık; ekipmanı hiç girilmemiş kayıtları bu sütuna katmadık.
Tablo iki ayrı dünyayı gösteriyor. Press, curl, row, fly ve deadlift adlarında geçtiği kayıtların neredeyse hepsi halter, dambıl ya da makine istiyor. Bu kelimeleri bir programda görürseniz büyük olasılıkla aletli bir hareketle karşı karşıyasınız. Stretch, plank ve push-up ise ağırlıkla evde yapılabilen kayıtlarda geçiyor. Squat ve lunge ikisinin arasında; vücut ağırlığıyla da, halterle de yapılan sürümleri var.
Kelimelerin kısa Türkçe karşılıkları:
- Press: itiş, pres. Ağırlığı gövdeden uzağa itmek (bench press, shoulder press).
- Curl: bükme. Dirseği ya da dizi bükerek ağırlığı yaklaştırmak.
- Row: kürek çekiş. Ağırlığı ya da bandı gövdeye doğru çekmek.
- Raise: kaldırış. Kolu ya da bacağı belli bir yöne kaldırmak.
- Extension: açma, uzatma. Bükülü bir eklemi düzleştirmek (triceps extension).
- Fly: kolları yay çizerek açıp kapamak. Salonlarda çoğunlukla İngilizcesiyle söylenir.
- Deadlift: yerden kaldırış. Türkçe kaynaklarda “ölü kaldırış” diye de geçer.
Duruşu anlatan ön ekler
Adların başındaki kelimeler genellikle başlangıç duruşunu söyler. wger adlarında en sık geçenler: seated (oturarak) 27 kayıt, side (yan) 27, reverse (ters) 24, incline (eğimli sehpada) 23, lateral (yana) 21, standing (ayakta) 20. Bunlara single-leg (tek bacak), kneeling (diz çökerek), lying (yatarak) ve banded (bantlı) eklenince adların büyük kısmı Türkçeye düzenli bir kalıpla aktarılabiliyor: “Seated Band Row” oturarak bantlı kürek, “Reverse lunges” geri hamle olur.
“Reverse” her zaman “ters” diye çevrilmez. Geri hamlede hareket yönünü anlatır, ters mekikte (reverse crunch) ise hangi ucun hareket ettiğini: normal mekikte gövde kalkar, ters mekikte kalça ve bacaklar gövdeye yaklaşır.
Esneme adları ayrı bir boşluk
Adında “stretch” geçen 65 kaydın hiçbirinin wger’de Türkçe adı yok. Sitemizdeki esneme sayfalarının adlarını bu yüzden kendimiz verdik: “Sleeper Stretch” uyuyan esnetme, “Doorway Pectoral Stretch” kapı pervazında göğüs esnetmesi, “Cross-Body Stretch” çapraz omuz esnetmesi oldu. Esnemenin iki türünü ve bu sayfaların hangisine girdiğini statik ve dinamik esneme yazısında ayrıca anlattık.
Sözlük sayfamız nasıl okunur
Hareket adları sözlüğü sayfasında iki tür ad yan yana duruyor: Türkçe anlatımını bizim yazdığımız 60 hareketin adları ve wger’de gönüllülerin girdiği 31 Türkçe ad. Her satırda adın nereden geldiği işaretli. wger’den gelen adları değiştirmeden gösteriyoruz; bir kaydın hem wger’de hem bizde Türkçe adı varsa, örneğin “Lunges” ya da “Wall Squat”, sözlükte bizim adımız görünüyor. Bir hareketi İngilizce adıyla biliyorsanız sözlükte alfabetik sırayla bulabilir, Türkçe sayfasına oradan geçebilirsiniz.